Wykreślanka

30 12 2008

Wykreślanka - odmiana zabawy słownej, polegającej na odnajdywaniu i wykreślaniu ukrytych w diagramach słów, które przeważnie podano przy bloku z literami. Wyrazy wolno odcyfrować w kolumnach, wierszach i po skosach, a i na opak. Zwykle pozostałe litery, czytane w kolejności występowania rzędami, tworzą rozwiązanie.

Wykreślanki z początku kierowano do najmłodszych szaradzistów, umieszczając pojedyncze zagadki w magazynach z krzyżówkami. Teraz ów gatunek zabawy doczekał się wydań poświęconych przed chwilą tej formie rozrywki, a jej odbiorcami stali się również dorośli.

Kategoria: Rozrywki umysłowe



Jolka (krzyżówka)

28 12 2008

Jolka - gatunek krzyżówki, w której określenia do haseł wypisane są bez podania miejsca wpisywania. Określenia wypisane są zazwyczaj w kolejności losowej, rzadziej w alfabetycznej kolejności odgadywanych wyrazów.

Jolka jest znakiem towarowym Spółdzielni “Gra”, zgłoszonym w urzędzie patentowym RP.

Kategoria: Rozrywki umysłoweUkryta kategoria: Zalążki artykułów



Sudoku

7 12 2008


Przykładowa plansza Sudoku

Sudoku (jap. 数独, sūdoku; od sūji wa dokushin ni kagiru, alias cyfry muszą być pojedyncze) – rebus, której celem jest wypełnienie diagramu 9×9 w taki podejście, iżby w każdym wierszu, w każdej kolumnie i w każdym dziewięciopolowym kwadracie 3×3 znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9.

Zasady przypominają ociupinę czworokąt foremny łaciński, wyobrażony i analizowany przez średniowiecznych matematyków z terenów Arabii (XIII stulecie). W Sudoku, w przeciwieństwie do kwadratu łacińskiego, cyfry nie mogą się trenować nie przed chwilą w żadnym wierszu i kolumnie, natomiast dodatkowo w małym kwadracie 3×3.

W obecnej postaci Sudoku stało się popularne na świecie wskutek dołączaniu go do wielu gazet.

Spis treści

//

Historia

Łamigłówka przeszła krocie mutacji. Dzisiejsze sudoku pojawiło się po cios największej rangi w Japonii w 1986 roku, wprawdzie międzynarodową sławę zyskało nie prędzej w 2005 roku.

Metody rozwiązywania

W przeciwieństwie do innych łamigłówek sudoku nie wymaga od gracza wykonywania żadnych rachunków matematycznych, z racji czemu wydaje się banalna. W rzeczywistości bez cierpliwości i umiejętności logicznego myślenia podejście diagramu nie jest możliwe.

Do diagramu cyfry wpisywać powinno się tylko w miejsca, dokąd litera na widać powinna się odnajdować. Niepewne miejsca wolno przed chwilą zauważyć bądź naznaczyć, by zniknąć kreślenia i poprawek.

Poniżej przedstawione są podstawowe metody rozwiązywania Sudoku:

Strategia 1

Polega na znajdowaniu miejsca, dokąd w obrębie małego kwadratu 3×3 pasuje informacja litera na zasadzie eliminacji rzędów i kolumn, w których ta symbol znajduje się w innych kwadratach.

Diagram 1 - cyfrę 4 napisać jest dozwolone dopiero co w jedno niwa środkowego dolnego kwadratu (oba pozostałe rzędy są natychmiast zajęte).

Diagram 2 - z większym natężeniem zawikłany sprawa, znalezienie miejsca na rzecz cyfry 3. Symbol 3 pasuje w dwoje miejsca w środkowym dolnym kwadracie. Pozwala to na wyeliminowanie tego blisko (znak 3 musi odkryć się w tym rzędzie, bez względu azali na polu po lewej azali po prawej), w takim razie w prawym dolnym kwadracie dubel rzędy są zajęte. Jedną kolumnę zajmuje wpisana natychmiast litera 3, wówczas pozostaje jedyne grunt dokąd wolno napisać cyfrę 3.(to przy 8)


Diagram 1


Diagram 2

Strategia 2

Polega na dopełnianiu plus minus, kolumny bądź kwadratu 3×3 cyframi od 1 do 9.

Diagram 3 - w dolnym rzędzie brakuje natychmiast przed chwilą dwóch cyfr, Łatwo wypróbować, iż są to 1 i 7. Do drugiego pustego pola od lewej pasuje właśnie znak 1, bowiem w tej kolumnie obecnie znajduje się symbol 7. Znak 7 a powinna się odnaleźć w pierwszym pustym polu po lewej.

Diagram 4 - w pewnym momencie wolno napełnić kompletny czworokąt foremny, na rzecz przykładu podrabiany niższy. Symbol 2 pasuje właśnie do środkowej kolumny, symbol 6 dopiero co do środkowego blisko. Do tego dokąd umieścić cyfrę 9 wolno w tym przypadku osiągnąć cel na dubel sposoby:

  • bo jest to ostatnia symbol jaka pozostała do wpisania w tym kwadracie
  • bo nie wolno w tamtym miejscu napisać ani cyfry 2 ani cyfry 6


Diagram 3


Diagram 4

Procedura 3

Jest to tryb wymagająca “bazgrania” po diagramie. Polega płeć słaba na stawianiu w odpowiednim miejscu kratki kropek-podpowiedzi. Kropki stawia się racja, by przejrzyście stwierdzić cyfrę - patrz Diagram 5.


Diagram 5

Diagram 6 - rozwiązując Sudoku często spotykamy się z sytuacją, gdy w kwadracie 3×3 informacja symbol prawdopodobnie odkryć się w rzeczy samej w dwóch miejscach. Zaznaczamy w tamtym czasie oba te miejsca kropką, postawioną w odpowiednim punkcie kratki.

Diagram 7 i 8 - gdy później, w trakcie rozwiązywania, jedno z tych miejsc zostanie zapełnione jakąś cyfrą inną aniżeli wskazuje krosta, to w drugie obszar wolno automatycznie napisać cyfrę wskazaną przez kropkę.


Diagram 6


Diagram 7


Diagram 8

Odmiany

Istnieją również inne odmiany sudoku:

  • Sudoku samurai składa się z pięciu kwadratów połączonych ze sobą w kształcie litery X
  • W sudoku diagonalnym cyfry nie mogą się ćwiczyć również po przekątnych kwadratu.
  • Sudoku trójwymiarowe, w kształcie kostki sześciennej o wymiarach 9×9x9
  • Killer Sudoku - początkowa plansza nie ma żadnych wpisanych cyfr, aliści miast tego ma zaznaczone obszary obejmujące od 2 do 7 pól, na rzecz których podana jest całość cyfr zawartych w nich.
  • Sudoku na większej planszy, z większą liczbą symboli (np. plansza 12×12 podzielona na prostokąty 3×4 i 12 różnych symboli do rozmieszczenia, plansza 16×16 podzielona na 16 kwadratów po 16 liczb do rozmieszczenia).

Moda w mediach

W 2004 natomiast 2005 r. sudoku stało się krańcowo popularne w Wielkiej Brytanii z powodu publikacjom łamigłówki w tamtejszych gazetach. Modę na sudoku zapoczątkował „The Times” 12 grudnia 2004 r. W Polsce sudoku (przy obecną nazwą) w charakterze największej rangi opublikował tygodnik „Gra polityczna” (15 czerwca 2005 r.), kolejne były „Angora”, „Psiapsióła” , „Periodyk Wyborcza”, „Festiwal”, „Erudycja i Życie” zaś „Obrazki logiczne”. Uciecha ta jakkolwiek ukazywała się nuże uprzednio w polskiej prasie m.in. w „Wiedzy i Życiu” przy nazwą „Dziewięć na dziewięć”.

Czempionat Lokalny i świata w sudoku

Pierwsze czempionat Lokalny w sudoku, zorganizowane przez tygodnik „Gra polityczna”, zakończyły się 5 listopada 2005 roku. Zwycięzcą został Michał Karwański, tytuł I wicemistrza zdobył Łukasz Bożykowski, a II wicemistrza Katarzyna Ślósarczyk.

Tytuł pierwszego mistrza świata w sudoku zdobyła we włoskim miasteczku Lucca w 2006 r. Jana Tylová z Czech.

Numer możliwych plansz

W 2005 matematycy Bertram Felgenhauer z Politechniki w Dreźnie i Frazer Jarvis z Uniwersytetu w Sheffield udowodnili, iż istnieje 6 670 903 752 021 072 936 960 różnych poprawnych plansz sudoku. Po utożsamieniu wersji różniących się permutacją cyfr, wierszy, bądź kolumn, i powstałych przez odbicia i obroty, pozostaje 1 472 730 538 plansz.

Zobacz też

Kakuro

Przypisy

Kategoria: Rozrywki umysłowe



Anna Rafińska

6 12 2008

Anna Rafińska (ur. 20 maja 1909, zm. 21 marca 2000), szaradzistka polska.

Pod pseudonimem Ara publikowała przede wszystkim rebusy, była dodatkowo autorką szarad i krzyżówek. Współpracowała z pismami szaradziarskimi “Uciecha” i “Rewia Rozrywki”. Plastyczka, swoje zadania ilustrowała własnoręcznie.

Została pochowana na cmentarzu na Bielawkach w Bydgoszczy.

Źródła:

  • wspomnienie pośmiertne w “Rozrywce” z kwietnia 2000

Kategorie: Polacy • Rozrywki umysłowe • Urodzeni w 1909 • Zmarli w 2000



Logogryf

6 12 2008

Logogryf - odmiana zadania szaradziarskiego, w którym nie krzyżujące się ze sobą wyrazy pomocnicze wpisuje się w diagram, a ich określone litery (w wyróżnionych kratkach) tworzą rozwiązanie.

Kategoria: Rozrywki umysłowe



Szarada

6 12 2008

Szarada - typ literatury stosowanej, enigma w formie wiersza, w którym w zmieniony rozwiązanie zostało zaszyfrowane jakieś osąd czy też termin. W szaradzie zwykłej sylaby zaszyfrowanego tekstu są oznaczone raz za razem liczbami. Dodatkowo wyraz bliskoznaczny wszelkich rozrywek umysłowych.

Znana od XVII wieku. Popularna od końca XVIII wieku. Występowała w formie szarady prasowej i odgrywanych na scenie tzw. żywych szarad.

Szarada była popularną zabawą salonową, często stanowiła składnik flirtu. W Emmie Jane Austen pastor Elton daje termin swojemu zainteresowaniu jedną z bohaterek dając jej ułożoną przez siebie szaradę, której podejście stanowi termin “konkury”. Podobną scenę odnajdujemy między Lewinem a Kitty w Annie Kareninie Lwa Tołstoja

Historia szarady w Polsce i na świecie jest opisana w książce Krzysztofa Oleszczyka Szarada.

Kategorie: Rozrywki umysłowe • Gatunki literackieUkryta kategoria: Zalążki artykułów



Puzzle

6 12 2008

Puzzle - jakość rozrywki polegająca na składaniu dużego obrazka z małych fragmentów o charakterystycznych kształtach.


Puzzle bez obrazka

Za twórcę pierwszych puzzli rozważany jest John Spilsbury, londyński rytownik i kartograf (1763 rok kalendarzowy). W celu ułatwienia nauki geografii naklejał drukowane mapy na cienkie deski z mahoniu i rozcinał kompleks obok granic państw. Ta postać pomocy naukowych rozprzestrzeniła się w całej Anglii i była stosowana również do nauczania innych przedmiotów. Prócz tego układanek na rzecz dzieci tworzono również układanka na rzecz dorosłych, które miały odpowiednią na rzecz nich tematykę, np. przedstwiały wydarzenia albo ówczesne osobistości. Niezależnie od Anglią układanka rozprzesztrzeniły się w drugiej połowie XIX wieku, a funkcja pił włośnicowych do wycinania puzzli pozwoliło wyzwalać dokładniejsze elementy. Z drugiej strony zaczęto również ciąć obrazki na elementy, które nie miały kształtów przyjętych na rysunkach. Oraz wymyślne kształty powodowały, iż układanka były trudniejsze do ułożenia. Na początku XX wieku rozpoczęto maszynowo wykrawać elementy, co pozwoliło zredukować koszty i rozdmuchać tę formę rozrywki.

Największe seryjnie produkowane układanka składają się z 24 000 elementów. Przeważnie wprawdzie składają się z 500, 1000, 1500 i 2000 elementów. Lekko rzadziej spotykane składają się z trzech i więcej tysięcy elementów. W odmianach na rzecz dzieci spotykać wolno wielce mnóstwo wariantów (od 2 elementów), z których powstają obrazki o niezwykle różnych rozmiarach.

Odmianą klasycznych puzzli są układanka trójwymiarowe i układanka kuliste.


Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Puzzle

Kategoria: Rozrywki umysłowe



Anagram

6 12 2008

Anagram – miano wywodząca się od słów greckich: ana- (powyżej) a grámma (znak), oznacza słowo, wysłowienie ewentualnie całe sąd powstałe przez przestawienie liter lub sylab innego wyrazu ewentualnie zdania, wykorzystujące wszystkie litery (głoski albo sylaby) materiału wyjściowego. W czasopismach szaradziarskich pojawiają się zadania polegające na odgadnięciu wykreskowanego anagramu na podstawie wierszowanego komentarza, a oraz anagramy rysunkowe polegające na ułożeniu hasła z wszystkich liter właściwego określenia rysunku. Formami spokrewnionymi z anagramem są stenoanagram, egzoanagram i endoanagram.

Najprostszy anagram to poukładanie liter w odwrotnej kolejności, np. kebabbabek. Przykładem jednego z prostych przestawień jest inwersja sylab w wyrazie ranty, dająca anagram: tyran. Przestawiając pojedyncze litery możemy przyjąć np. anagram narty.

W 1998 Barbara i Adam Podgórscy w swoim Vademecum szaradzisty (Oficyna Kurpisz) w charakterze rekordowy podało anagram składowy z 16 elementów: urok, Arska, raska, sarka, askar, kasar, Raksa, sakra, Arkas, Araks, Karsa, rakas, Karas, Sakar, Skara, Askra. Nie powinno się go niemniej tyczyć się w charakterze niezmiennik, albowiem przybywa zarówno słów, gdy i metod wyszukiwania. Nuże choćby w podanym “rekordzie” wnikliwy czytelnik zauważy niedostatek jednego potocznego wulgaryzmu.

Spis treści

//

Słynne anagramy

  • pytanie Piłata Quid est veritas? (Co to jest prawdziwość?) i oddźwięk Jezusa Vir est qui adest (Człowiek, kto stoi poprzednio tobą)
  • Salvador Dali - Avida Dollars (spragniony na dolary); ksywka nadane przez André Bretona będącemu u szczytu popularności malarzowi
  • François Rabelais ogłosił Gargantuę i Pantagruela jak Alcofribas Nasier
  • Lutni, ujaw mi! – Julian Tuwim
  • Mr. Mojo Risin – Jim Morrison
  • Tom Marvolo Riddle – I am Lord Voldemort
  • postać z filmu Samotni Strzelcy, włamywaczka Yves Adele Harlow – to anagram nazwiska Lee Harvey Oswald
  • Hrabia Olaf (ang. Count Olaf) - Al Funcoot

Przykładowe anagramy z łamów czasopism szaradziarskich

  • „Dla ciebie blasków promienistą tęczę
    Rozlałem w oddaleniu! na zachodzie wilgotnym” –
    – Rzekł Bóg do wieszcza – „Na rzecz ciebie się męczę,
    A tyś _ _ _ _ _ _ _ _ ?”

    _ _ _ _ _ _ _ _ odrzekł, niezbyt zręcznie może:
    – „Niewesoło mi, Boże…”.

  • Gdy do krzyżówek
    Pokup słówek
    – jakąś miejsce bądź _ _ _ _ _ _ _ _ –
    _ _ _ mam do tego,
    Wartościowy kolego,
    i _ _ _ / _ _ _ _ _ _ _ _ wiem notorycznie wszystko.

  • Tak…! pląsasz doskonale…
    Natomiast zrozum: _ _ _ _ / _ _ _ / _ _ _ _ _ !
    Tu się liczą gole –
    Nie samby, muzyka rockowa and rolle,
    Mazurki, habanery…
    Strzel gola, do cholery!

    W swą gwiazdę wierzysz święcie,
    A jesteś _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ .

Powyższe przykłady to typowe zadania z czasopisma szaradziarskiego. W pierwszym droga składa się z dwóch wyrazów: “żałobny” i “marzyciel”, w drugim obejmuje dubel ciągi wyrazów “godność, kiepełe” zaś “bez słownika”, w trzecim oraz anagramem fragmentu “widowisko sportowe nie sztuka baletowa” jest słowo “beztalenciem”.

Zobacz też

  • palindrom
  • ambigram
  • Cyrus Smith jak quasi-anagram

Przypisy

  1. ↑ miesięcznik “Przejście”, nr 1, 4/5 i 6/7 z 1998 r.

Kategorie: Językoznawstwo • Rozrywki umysłoweUkryta kategoria: Zalążki artykułów



Kostka Bedlam

6 12 2008


Kostka Bedlama


Elementy kostki Bedlama

Kostka Bedlama to składająca się z 13 elementów rebus manualna wymyślona przez Bruca Bedlama. Celem łamigłówki jest rozkład sześciennej kostki 4×4x4. Wolno to poczynić na 19 186 sposobów (wliczając w to odbicia i rotacje).

Łamigłówka składa się z 12 elementów stworzonych z 5 sześcianów tudzież jednego, kto składa się z czterech sześcianów.

Zobacz też

  • Kostka Rubika
  • Kostka Soma

Linki zewnętrzne

  • Oficjalna stronica Bedlam Puzzles
  • Aplet podający rozwiązania łamigłówki

Kategoria: Rozrywki umysłowe



Kalambur

6 12 2008

Kalambur - (z języka francuskiego), zabawna rozrywka słów o zbliżonym (paronomazja), albo identycznym brzmieniu (homonim), jakkolwiek o różnych znaczeniach. Wynik powstaje z racji przeprowadzanym przekształceniom wyrazów, m.in. usamodzielnieniu bądź przestawieniu członów.

Również: forma szarady, enigma słowna, opisująca (często żartobliwie, kiedy niekiedy przewrotnie) fragmenty (wyrazy albo sylaby) rozwiązania, będącego kalamburem.

Kalambury to również teleturniej i rozrywka towarzyska, nie ma białogłowa niemniej abstrahując od nazwą figa wspólnego z prawdziwymi kalamburami.

Kategorie: Językoznawstwo • Rozrywki umysłowe